Yapay zekâ yanıtı nasıl oluşur?
Yapay zekâ destekli arama özellikleri bir soruyu yanıtlarken web’de arama yapar, bulduğu sayfalardan bilgi alarak yanıt yazar ve çoğu zaman kaynak bağlantılarını gösterir. Sayfanız bu aramada bulunamazsa, botun erişimi engellenmişse ya da içerik okunamıyorsa yanıtta kaynak olarak yer alamaz.
Erişilemeyen sayfa kaynak gösterilemez
Aynı soruya verilen yanıt: soldaki sitede arama botunun erişimi engellenmiş, sağdakinde açık. Yalnızca okunabilen sayfa yanıtın kaynakları arasına girebilir.
GEO neden gereklidir?
Kullanıcı yanıtı doğrudan yapay zekâdan aldığında markanızın görünmesinin yolu, yanıtta kaynak olarak anılmaktır. Bunun için:
- Google’da temel SEO şarttır: Google, AI Overviews ve AI Mode’da destekleyici bağlantı olarak gösterilmek için sayfanın dizinde olması ve Google Search’te snippet ile gösterilmeye uygun olması gerektiğini, bunun dışında ek şart ya da özel optimizasyon olmadığını belirtir.
- Diğer yapay zekâ aramaları kendi botlarını kullanır: ChatGPT, Claude ve Perplexity’nin arama botlarına robots.txt’de izin vermezseniz bu araçların arama özelliklerinde gösterilmezsiniz.
- İçerik metin olarak erişilebilir olmalı: Google, önemli içeriğin metin olarak bulunmasını ve yapısal verinin sayfadaki görünür metinle uyuşmasını önerir.
Arama botu ile eğitim botu farkı
Yapay zekâ şirketleri farklı işler için farklı botlar kullanır. Arama botunu engellemek sitenizi o aracın arama yanıtlarından çıkarır; eğitim botunu engellemek ise içeriğinizin model eğitiminde kullanılmamasını ister. İkisini ayrı ayrı yönetebilirsiniz.
| Şirket | Arama / yanıt | Model eğitimi |
|---|---|---|
| OpenAI | OAI-SearchBot (ChatGPT arama sonuçları); ChatGPT-User (kullanıcının isteğiyle ziyaret) | GPTBot |
| Anthropic | Claude-SearchBot (arama kalitesi); Claude-User (kullanıcının isteğiyle ziyaret) | ClaudeBot |
| Perplexity | PerplexityBot (sonuçlarda bağlantı); Perplexity-User (kullanıcının isteğiyle ziyaret) | Perplexity bu botların eğitimde kullanılmadığını belirtir |
| Googlebot (Google Search, AI Overviews ve AI Mode) | Google-Extended (Gemini eğitimi ve grounding); Google’a göre Search’e dahil olmayı ve sıralamayı etkilemez |
Arama botunu engellemek, arama yanıtlarından çıkmak demektir
OpenAI’ye göre OAI-SearchBot’u engelleyen siteler ChatGPT’nin arama yanıtlarında gösterilmez. Eğitim botu GPTBot’u engellemek ise arama görünürlüğünü etkilemez.
İçerik: yanıtı ilk cümlede verin
Pratik bir öneri: bir sorunun yanıtını bölümün ilk cümlesinde, tek başına anlaşılır biçimde verin; ayrıntıyı sonra ekleyin. Giriş cümlelerinin arasına gömülmüş bir yanıtı alıntılamak zordur. GEO terimini ortaya koyan akademik çalışmada (Aggarwal ve ark., 2023) kaynak gösterme, alıntı ve istatistik eklemenin deney ortamında görünürlüğü en çok artıran yöntemler olduğu, anahtar kelime doldurmanın ise işe yaramadığı ölçüldü.
Alıntılanabilir cümle
Soldaki sayfada yanıt dördüncü cümlede; sağdakinde ilk cümlede ve doğrudan yanıta taşınabiliyor.
Yaygın yanılgılar
- “Yapay zekâ için özel dosya gerekir.” Google, yapay zekâ özelliklerinde görünmek için yeni makine okunur dosyalara, yapay zekâ metin dosyalarına ya da özel işaretlemeye gerek olmadığını belirtir.
- “GEO, SEO’nun yerini alıyor.” Google’ın yapay zekâ özellikleri dizindeki sayfaları kullanır; temel SEO olmadan GEO olmaz.
- “Eğitim botunu engellersem aramadan da çıkarım.” Hayır: eğitim ve arama botları ayrıdır (yukarıdaki tablo).
Nereden başlamalı?
- Robots.txt Test Aracı ile Googlebot’un ve ChatGPT, Claude, Perplexity botlarının sitenize erişimini kontrol edin.
- Sayfa İçi SEO Analizi ile içeriğin ilk HTML’de olup olmadığını ve GEO sinyallerini görün.
- GEO rehberi ile yapay zekâ aramalarında görünürlüğü ayrıntılı öğrenin.
Sık sorulan sorular
GEO terimi nereden geliyor?
Terim, 2023’te yayımlanan “GEO: Generative Engine Optimization” adlı akademik çalışmayla yaygınlaştı (Aggarwal ve ark.). Çalışma, içerik üreticilerinin üretken arama motorlarının yanıtlarındaki görünürlüğünü artırmaya yönelik yöntemleri inceler.
llms.txt eklemeli miyim?
Google, yapay zekâ özelliklerinde görünmek için yeni makine okunur dosyalara ya da yapay zekâ metin dosyalarına gerek olmadığını belirtir. Diğer yapay zekâ araçlarında görünürlük için asıl belirleyici, arama botlarının robots.txt’de sayfalarınıza erişebilmesidir.
Yapay zekâ yanıtlarında görünüp görünmediğimi nasıl anlarım?
Google’a göre AI Overviews ve AI Mode’da görünen siteler, Search Console’daki Performans raporunda genel arama trafiğine (Web arama türü) dahil edilir; ayrı bir rapor yoktur. Diğer araçlar için sunucu kayıtlarınızda arama botlarının (OAI-SearchBot, Claude-SearchBot, PerplexityBot) ziyaretlerini ve bu araçlardan gelen yönlendirme trafiğini izleyebilirsiniz.
Kaynaklar
- Google · Yapay zekâ özellikleri ve siteniz
- Google · Google tarayıcıları (Google-Extended)
- OpenAI · Tarayıcılar
- Anthropic · Web tarayıcıları
- Perplexity · Tarayıcılar
- Google · JavaScript SEO temelleri
- Aggarwal ve ark. (2023) · GEO: Generative Engine Optimization
Son güncelleme: